Stwierdzenie nabycia spadku w Białymstoku

Po co stwierdza się nabycie spadku

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 Kodeksu cywilnego), czyli co do zasady z chwilą śmierci spadkodawcy, bez dodatkowych formalności. Dokument potwierdzający prawo do spadku jest jednak potrzebny w praktyce, na przykład do wpisu w księdze wieczystej, zmiany właściciela pojazdu czy wypłaty środków z rachunku bankowego. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 KC).

Sąd albo notariusz

Nabycie spadku stwierdza sąd na wniosek osoby mającej w tym interes. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia (art. 1025 § 1 KC). Droga notarialna wymaga zazwyczaj, aby wszyscy zainteresowani stawili się i zgodnie potwierdzili dane. Sąd rozpoznaje sprawę, gdy spadkobiercy się spierają, kwestionują testament albo nie wiadomo, kto dziedziczy.

Do czynności w postępowaniu spadkowym wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli nie da się go ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego). Gdy spadkodawca mieszkał w Białymstoku, sprawa trafi do sądu rejonowego w Białymstoku.

Jak przebiega postępowanie w sądzie

Sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy testamentowi i ustawowi, zgodnie z kolejnością dziedziczenia (art. 669 KPC). Wniosek powinien wskazywać spadkodawcę, krąg spadkobierców, informację o testamencie oraz majątek, jeśli jest znany. Dołącza się do niego dokumenty o śmierci i pokrewieństwie. Jeżeli spadkodawca zostawił testament, sąd ocenia jego ważność i treść.

Jeżeli nie ma testamentu, spadek dziedziczą krewni według ustawowej kolejności. W pierwszej kolejności są to dzieci i małżonek spadkodawcy, dziedziczą w częściach równych, a część małżonka nie może być mniejsza niż jedna czwarta spadku (art. 931 § 1 KC).

Przyjęcie i odrzucenie spadku

Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), przyjąć go z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza) albo spadek odrzucić (art. 1012 KC). Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1). Do zachowania terminu wystarcza złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹). Brak oświadczenia w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2).

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020). Co do zasady nie można spadku częściowo przyjąć, a częściowo odrzucić (art. 1014 § 3). Decyzję o odrzuceniu warto więc poprzedzić sprawdzeniem długów, majątku i tego, kto dziedziczyłby w dalszej kolejności.

Opłata sądowa

Opłata stała od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł. Taką samą opłatę pobiera się od wniosku o zabezpieczenie spadku, o sporządzenie spisu inwentarza i o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Gdy takie wnioski są w jednym piśmie, opłatę pobiera się od każdego z nich odrębnie (art. 49 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, stan na listopad 2026 r.). Wynagrodzenie pełnomocnika ustalam indywidualnie przed rozpoczęciem pracy.

Co dalej: dział spadku

Gdy spadek przypada kilku spadkobiercom, powstaje między nimi wspólność majątku spadkowego. Dział spadku może nastąpić na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami albo orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek z nich. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna mieć formę aktu notarialnego (art. 1037 KC). Opłata stała od wniosku o dział spadku wynosi 500 zł, a gdy wniosek zawiera zgodny projekt działu, 300 zł (art. 51 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W razie potrzeby przygotowuję projekt umowy działowej lub wniosek do sądu.

Jak mogę pomóc

Ustalam z Państwem, kto jest spadkobiercą, czy lepiej wybrać sąd, czy notariusza, oraz jaki termin biegnie w sprawie. Przygotowuję wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, oświadczenie o odrzuceniu spadku i pisma w toku postępowania, a przy sporze między spadkobiercami reprezentuję Państwa na rozprawach.

Z czym przyjść na konsultację

Przydatne mogą być następujące dokumenty i informacje. Nie muszą Państwo mieć wszystkiego, wystarczy to, co jest dostępne:

• odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
• odpisy skrócone aktów urodzenia i małżeństwa potwierdzające pokrewieństwo lub małżeństwo,
• testament, jeżeli istnieje, albo informacja, gdzie się znajduje,
• dane wszystkich spadkobierców ustawowych (imiona, nazwiska, adresy),
• informacje o majątku i długach spadkodawcy, jeżeli są znane,
• dowód wniesienia opłaty od wniosku.

Najczęstsze pytania

Opłaty sądowe i terminy podano według przepisów obowiązujących w listopadzie 2026 r. Informacje na tej stronie mają charakter ogólny. Ocena konkretnej sprawy wymaga zapoznania się z dokumentami i okolicznościami.

Powiązane strony: Prawo spadkowe, kontakt.